Interlandelijke adoptie: erkenning en omzetting in Nederland

Een adoptie die in het buitenland is uitgesproken, werkt in Nederland niet altijd automatisch door. Of de adoptie hier rechtsgevolgen heeft, hangt af van het land van herkomst, de manier waarop de adoptie tot stand kwam en de vraag of de banden met de oorspronkelijke ouders volledig zijn verbroken. Voor adoptieouders en geadopteerden is het belangrijk om te weten hoe die erkenning werkt, omdat zaken als naam, nationaliteit en erfrecht ervan afhangen.

Achtergrond van interlandelijke adoptie in Nederland

Interlandelijke adoptie staat in Nederland al enkele jaren ter discussie. Na het rapport van de Commissie onderzoek interlandelijke adoptie uit 2021 kwamen misstanden uit het verleden aan het licht, zoals onvolledige of vervalste afstandsdocumenten. Het kabinet heeft daarna aangekondigd interlandelijke adoptie af te bouwen. Voor wie al geadopteerd is of een lopende procedure heeft, blijven de regels over erkenning en omzetting gewoon van belang.

Erkenning bij landen die bij het Haags Adoptieverdrag zijn aangesloten

Komt het kind uit een land dat partij is bij het Haags Adoptieverdrag van 1993, dan wordt de adoptie in principe van rechtswege erkend. Voorwaarde is dat de bevoegde autoriteit van het land van herkomst een verklaring afgeeft dat de adoptie volgens het verdrag is verlopen. Met die verklaring kan de adoptie worden ingeschreven, zonder dat er een aparte procedure bij de rechtbank nodig is.

Ontbreekt die verklaring, of zijn er twijfels over de gang van zaken, dan ligt de situatie anders. Dan kan een verzoek aan de rechtbank nodig zijn om de erkenning vast te laten stellen.

Erkenning bij landen buiten het verdrag

Voor adopties uit landen die niet bij het verdrag zijn aangesloten, gelden de regels uit Boek 10 van het Burgerlijk Wetboek. De adoptie moet zijn uitgesproken door een bevoegde instantie, en er moet onder meer sprake zijn van een behoorlijk onderzoek en van toestemming van de betrokkenen. Ook mag erkenning niet in strijd zijn met de Nederlandse openbare orde.

In de praktijk vraagt dit om een zorgvuldige beoordeling van de buitenlandse stukken. Vertaalde en gelegaliseerde documenten zijn daarbij meestal onmisbaar. Welke stukken precies nodig zijn, verschilt per land en per situatie.

Omzetting van een zwakke adoptie

In sommige landen bestaat alleen een zogenoemde zwakke adoptie, waarbij de familierechtelijke banden met de oorspronkelijke ouders blijven bestaan. Een Nederlandse adoptie verbreekt die banden juist volledig. Een zwakke adoptie kan via de rechtbank worden omgezet in een adoptie naar Nederlands recht, mits aan de voorwaarden is voldaan. Daarvoor is onder meer van belang dat de oorspronkelijke ouders destijds toestemming hebben gegeven voor een adoptie met dat gevolg, of dat die toestemming op een andere manier vaststaat.

Na omzetting heeft het kind dezelfde rechtspositie als een in Nederland geadopteerd kind, ook wat betreft naam en erfrecht. Of omzetting mogelijk en wenselijk is, verschilt per dossier.

Juridische begeleiding

Een verzoek tot erkenning of omzetting wordt ingediend bij de rechtbank, en daarvoor is een advocaat nodig. Het advocatenkantoor Appelman in Alkmaar beschrijft hoe erkenning en omzetting van een buitenlandse adoptie in zijn werk gaan, en op appelman.nl staat welke andere vragen rond adoptie het kantoor behandelt. De uitkomst van een procedure hangt altijd af van de stukken en de omstandigheden van het geval.

Wilt u een buitenlandse adoptie in Nederland laten doorwerken, dan doet u er goed aan om eerst te verzamelen welke documenten er zijn en uit welk land de adoptie afkomstig is. Op basis daarvan kan worden beoordeeld of erkenning van rechtswege volstaat of dat een procedure bij de rechtbank nodig is.